Gasp suçu olarak da bilinen yağma suçu ve cezası 5237 sayılı Türk Ceza Kanunumuzun 148 ve 149. Maddelerinde düzenlenmiştir. TCK 148 maddesinde düzenlenen basit yağma suçu cezası için 6 yıl ile 10 yıl arasında, TCK 149. Maddesinde düzenlenmiş nitelikli yağma suçu ve cezası için, 10 yıl ile 15 yıl arasında hapis cezası öngörülmüştür.
Yağma suçu ve cezası diğer mal varlığına karşı suçlar arasında ceza alt ve üst sınarları dikkate alındığında önemli bir yere sahiptir. Mal varlığına yönelik bir suç olması nedeniyle özellikle yağma suçu unsurlarının oluşup oluşmadığının tespiti fail hakkında takdir edilecek ceza miktarının belirlenmesinde dikkate alınan en belirleyici unsurdur.
Yağma Suçu Nedir?
Bir başkasını, kendisinin veya yakının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden ya da mal varlığı itibariyle büyük bir zarara uğratacağından bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak bir malı teslime zorlama yağma suçunu oluşturur. (TCK 148/1)
Ayrıca cebir veya tehdit kullanmak suretiyle mağduru veya bir başkasını borç altına sokabilecek bir senedi imzalamaya veya bir senedin hükümsüz kaldığını zorlamaya yönelik vesika vermeye zorlamak fiili de yağma suçunu oluşturmaktadır.
Basit Yağma Suçu ve Cezası
TCK 149/1 ve TCK 149/2 maddesinde sıralanmış seçimlik hareketlerin herhangi birisinin mevcut olayda söz konusu olmaması halinde basit yağma suçu oluşur. Örneğin failin suçu işleme sırasında silah veya silahtan sayılır bir araç kullanması ya da suçun birden fazla kişi ile birlikte işlenmesi nitelikli yağma suçunu oluşturur. TCK 149 maddesinde yer alan seçimlik hareketlerin söz konusu olmaması halinde basit yağma suçu cezası; 6 yıl ile 10 yıl arasında hapis cezasıdır.
Nitelikli Yağma Suçu ve Cezası
Nitelikli yağma suçu, büyük ölçüde seçimlik hareketli bir suçtur. Bu seçimlik hareketlerin herhangi birisinin söz konusu olması halinde sanık TCK 149 maddesinden sorumlu tutulur. Suçu nitelikli hale getiren haller ile özellikleri aşağıdaki gibidir. Bu konuda bilgi sahibi olmamız ayrıca nitelikli yağma suçunun unsurlarının da tam olarak anlaşılabilmesi için önemlidir.
Silahla Yağma Suçu ve Cezası
Suçun en sık gerçekleşen seçimlik hali silahla yağma şeklindedir. TCK 149/1-a maddesinde belirtilen seçimlik hareketin gerçekleşebilmesi için söz konusu silahın sadece ateşli silah olması gerekmez. TCK 6/1-f maddesinde tanımı yapılmış tüm araç ve gereç silah olarak kabul edilir.
Söz konusu araç ve gerecin silah olarak kabul edilebilmesi için bu alet veya gerecin saldırı veya savunmada kullanılması mümkün kesici / delici hatta yaralamaya elverişli bir araç olması yeterlidir. Buradaki kabul görmüş genel kriter suçun işlenmesinde kullanılan aracın yaralamaya elverişli olması ve mağdur üzerinde bu yönde bir korkutucu etki bırakmış olması gerektiğidir. Bu araç bir ateşli silah (tabanca) olması mümkün olduğu kadar bıçak, sopa hatta yakıcı, aşındırıcı, boğucu veya zehirleyici kimyasallarda olabilir.
Örneğin failin TCK 148/1 maddesinde tanımı yapılan fiili bıçak veya tabanca kullanarak gerçekleştirmesi veya mağdura kezzap atmakla tehdit edilerek suça konu malı teslime zorlaması arasında failin hukuki statüsünün belirlenmesinde bir fark yoktur. Her iki durumda da fail nitelikli yağma suçundan hüküm giyebilecektir.
Kişinin Kendisini Tanımayacak Bir Hale Koyması Suretiyle Yağma Suçu
Yağma suçunun, tehdit suçu veya hakaret suçunda olduğu gibi mağdur tarafından kimliği bilinmeyen bir kişiden gerçekleşmesi, mağdurdaki etkiyi kat ve kat arttıracaktır. Suçun mağdurdaki artan bu korku ve panik, malı teslimini kolaylaştırabilecektir. Bu nedenle failin kendisini tanımayacak amacıyla hareket etmesi suçun nitelikli hali olarak kabul edilmiştir.
Nitelikli yağma suçunun unsurlarının oluşması için failin kendisini tanınmayacak bir hale koyması failin hangi amaçla hareket ettiğinin önemi yoktur. Fail mağdurdaki korkuyu arttırmak amacıyla hareket edebileceği gibi yakalanmamak için de kimliğini gizlemesi suçun nitelikli hali için yeterlidir.
Birden Fazla Kişi İle Yağma Suçu ve Cezası
Yağma suçunun birden fazla kişi ile birlikte işlenmesi, mağdurdaki etkiyi arttırmaktadır. Suçun 2 veya daha fazla kişi işlenmesi nitelikli halin oluşumun için yeterlidir. TCK 149/1-c maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için öncelikle TCK 38 maddesinde düzenlenmiş “azmettirme” ve TCK 39 maddesinde düzenlenmiş “yardım etme” hallerinin söz konusu olmaması gerekir. TCK 149/1-c maddesinde düzenlenmiş “birden fazla kişi ile yağma suçu” TCK 37 maddesinde düzenlenmiş “birlikte faillik” halinde söz konusu olur.
Suçun birden fazla kişi ile işlenmesi, mağdur üzerindeki etkiyi arttırabileceği gibi faillerin ortak irade içerisindeki bu hareketleri suçun tamamlanmasını kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle birden fazla kişi ile yağma suçu nitelikli hal olarak kabul edilmiştir.
Yol Kesmek Suretiyle Konutta veya İş Yerinde Yağma Suçu
Kartal ceza avukatı olarak sık karşılaştığımız bir başka seçimlik hareket TCK 149/1-d maddesinde “yol kesmek suretiyle yağma suçu” olarak düzenlenmiştir. TCK 149/1-d maddesinde konutta veya iş yerinde ya da bunların eklentilerinde suçun işlenmesi ayrıca nitelikli hale olarak kabul edilmiştir.
Beden veya Ruh Bakımından Kendisini Savunamayacak Kişilere Karşı Yağma Suçu
Suçun mağdurunun kendisini savunamayacak olması, suçun işlenmesini kolaylaştıracak bir başka etkendir. Diğer mal varlığına yönelik suçlarda olduğu gibi mağdurdaki bu halin geçici veya kalıcı suretle olması gerektiği gibi bir zorunluluk yoktur. Ayrıca mağdurdaki bu hal fiziki bir şekilde olabileceği gibi zihinsel bir engel de olabilmektedir. Örneğin suçun mağdurunun görme engelli olması suçun nitelikli hali için yeterli iken, mağdurun zihinsel engelli olması da nitelikli yağma suçunun oluşumu için yeterlidir.
Suç Örgütlerinin İsimlerinin Kullanılması Suretiyle Yağma Suçu
Mağdurdaki etkiyi arttırabilecek bir başka durum suç örgütlerinin isimlerinin kullanılmasıdır. Failin sarf etmiş olduğu suç örgütünün gerçekten var olup olmadığının nitelikli halin söz konusu olması için önemli değildir. Nitelikli yağma suçunun oluşumu için failin dile getirmiş olduğu suç örgütü nedeniyle mağdurun daha fazla korku ve panik içerisine girmesi yeterlidir.
Gece Vakti Yağma Suçu ve Cezası
Malvarlığına yönelik suçların gece vakti işlenmesi, mağdurun malını koruma kabiliyetini önemli ölçüde azaltan, ayrıca failin suçu işlemesini kolaylaştıran bir etkendir. Bu nedenle hırsızlık suçunda olduğu gibi yağma suçunun da gece vakti işlenmesi suçun nitelikli halini oluşturur. Hırsızlık suçunda olduğu gibi, güneşin batmasından 1 saat ile güneşin doğmasına 1 saat kalan vakit aralıkları ceza hukuku açısından “gece vakti” olarak kabul edilir.
Yağma Suçu ve Cezası Tablosu
| Suçun İşleniş Biçimi | Kanun Maddesi | Ceza Miktarı |
| Basit Yağma Suçu | TCK 148/1 | 6 yıl ile 10 yıl arası hapis |
| Nitelikli Yağma Suçu ve Cezası | ||
| Silahla yağma suçu | TCK 149/1-a | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
| Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle yağma suçu | TCK 149/1-b | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
| Birden Fazla Kişi İle Yağma Suçu | TCK 149/1-c | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
| Yol Kesmek veya konutta / iş yerinde yağma suçu | TCK 149/1-d | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
| Kendisini savunamayacak kişilere karşı yağma suçu | TCK 149/1-e | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
| Suç örgütlerinin korkutucu isimlerinden yararlanarak yağma suçu | TCK 149/1-f | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
| Suç örgütüne yarar sağlamak amacıyla yağma suçu | TCK 149/1-g | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
| Geceleyin yağma suçu | TCK 149/1-h | 10 yıl ile 15 yıl arası hapis |
Yağma Suçu ve Kasten Yaralama Suçunun Birlikte İşlenmesi
Yazımızın ilerleyen bölümlerinde detaylandıracağımız yağma suçunun unsurları arasında, suçun işlenmesi sırasında cebir veya tehdit kullanılmış olması yer alır. Failin cebir kullanması sonucu ayrıca yaralanması kuvvetle muhtemel bir durumdur. Mağdurdaki meydana gelen yaralanmanın TCK 87 maddesinde yer alan neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama şeklinde olması halinde fail ayrıca TCK 87 maddesinden de sorumlu tutulabilmektedir.
Mağdurdaki bu yaralanma TCK 87 maddesinde sıralanmış boyutlarda olması halinde neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundaki seçimlik hareketlere göre ceza miktarı da artış gösterebilecektir.
Yağma Suçunun Unsurları
Türk Ceza Kanunumuzda suç olarak tanımlanmış bir fiilden dolayı mağdurun cezalandırılabilmesi için öncelikle failin fiili hareketinin suçun tanımına uyması diğer bir ifade ile suçun unsurlarının oluşması gerekir. Yağma suçun unsurlarının oluşması için aşağıda sıralamış olduğumuz kriterlerin mevcut olayda söz konusu olması gerekir.
Yağma Suçunda Cebir ve Tehdit Unsuru
Yağma suçunun genel tanımının yapıldığı TCK 148/1 maddesinden de anlaşılacağı üzere fail mağduru suça konu malı teslime zorlarken;
- Mağdurun kendisini veya bir yakınının hayatına yönelik bir saldırı gerçekleştireceği
- Yine mağdura yönelik veya bir yakınına yönelik vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırıca gerçekleştireceği
- Ya da cebir (zorlama) kullanması
Gerekir. Cebir veya tehdit fark etmeksizin her iki durumda da fail, mağdurun direncini kırmak amacıyla hareket etmektedir. Bu nedenle yağma suçu sırasında kullanılan tehdit veya cebir mağdurun direncini kırabilecek nitelik ve boyutta olması gerekir.
Yağma Suçunda Malın Teslim Alınmış Olması Gerekir
Yağma suçunun unsurlarının oluşması için failin sadece cebir veya tehdit kullanmış olması yeterli değildir. Ayrıca suç mal varlığına yönelik bir suç olması nedeniyle suça konu malın failin egemenliğine girmiş olması zorunludur. Aksi halde failin yağma suçuna teşebbüsten sorumlu tutulması mümkün olabilecektir. Suçun işlenmesi sırasında kullanılan cebir veya tehdit unsuru ayrıca hırsızlık suçu ile yağma suçunu birbirinden ayıran en önemli özelliktir.
Fail Haksız Menfaat Sağlama Amacı İle Hareket Etmelidir
Malvarlığına yönelik tüm suçlarda fail, elde etmiş olduğu maldan kendisine veya bir başkasına haksız menfaat temin etme amacı ile hareket etmektedir. Yağma suçunun unsurları arasında da failin hareket amacı suçun manevi unsuru olarak karşımıza çıkar. Örneğin fail mağdura ait maldan yarar sağlamak amacı ile hareket etmeyip, mağdura ait bu mala zarar verme amacı ile hareket etmesi halinde bu durumda TCK 151 maddesinde düzenlenmiş mala zarar verme suçu oluşabilecektir.
Yağma Suçunun Özel Görünüş Biçimleri
Yağma Suçuna Teşebbüs
Yağma suçu, suçun işleniş biçimi ve özelliği bakımından teşebbüs hükümlerinin uygulanması mümkün olan bir suçtur. Diğer durumlarda olduğu gibi fail suçu işlemeye elverişli fiili hareketlere başlamış olmasına rağmen elinde olmayan sebeplerle suçu tamamlayamaması durumunda suça teşebbüs söz konusu olur.
Yağma suçu failin cebir veya tehdit kullanarak mağdurdan haksız menfaat temin etmek amacıyla malın teslimi ile tamamlanan bir suçtur. Failin mağduru suça konu malı teslim etmeye zorlayacak boyuttaki cebir veya tehdide rağmen malı teslim alamaması halinde yağma suçu teşebbüs aşamasında kalır.
Örneğin fail suçu işlemeye elverişli hareketlere başlamış ancak üçüncü bir şahısın veya kolluk kuvvetinin olaya müdahalesi sonucu malı teslim alamadan yakalanmış olması veya kaçması durumunda suça teşebbüs söz konusu olur. Suçun teşebbüs aşamasında kalması halinde ise sanık hakkında 1/3 ile 3/4 ceza indirimi yapılır.
Yağma Suçuna İştirak
Suça iştirak Türk Ceza Kanunumuzun 4. Bölümünde; Birlikte faillik, azmettirme ve yardım etme şeklinde düzenlenmiştir. Her üç suça iştirak türünün de yağma suçunda uygulanması mümkündür.
- Faillik (TCK 37); yağma suçunun birlikte işlenmesidir. Bu durumda faillerden her birisi suçtan ayrı ayrı sorumlu tutulur. (Birden fazla kişi ile yağma suçu)
- Azmettirme (TCK 38); yağma suçunda azmettirme sık karşılaşılan bir durum olmasa da uygulanması mümkün olan bir suçun özel görünüş biçimidir.
- Suça yardım etme (TCK 39); doğrudan yağma suçunun işlenmesine iştirak edilmemiş olsa da TCK 39/2 maddesinde sıralanmış hallerden birisinin mevcut olayda söz konusu olması halinde fail yardım etmende sorumlu tutulur, bu durumda hakkında verilecek olan cezada ½ oranında indirim yapılır.
Yağma Suçunda İçtima
Yağma suçu için daha çok TCK 42 maddesinde yer alan bileşik suç ve TCK 44 maddesinde yer alan fikri içtima uygulanmaktadır. Örneğin yağma suçunun unsurları başlığımızda da belirttiğimiz gibi suç cebir ve tehdit kullanılarak işlenilebilen bir suçtur. Olayda Türk Ceza Kanunumuzda ayrıca suç olarak düzenlenmiş olan tehdit ve cebir suçları da bulunmasına rağmen sanık sadece yağma suçundan yargılanır. (TCK md. 42)
Yağma Suçunda Daha Az Cezayı Gerektiren Haller
- Hukuki bir alacağın tahsili amacıyla yağma suçunun işlenmesi halinde fail sadece cebir veya tehdit suçundan yada unsurları oluşması halinde kasten yaralama suçundan sorumlu tutulur.
- Yağma suçunda malın değerinin az olması halinde fail hakkındaki cezada 1/3 ile 1/2 oranları arasında ceza indirimi yapılır.
Yağma Suçunda Etkin Pişmanlık
Yağma suçlarında etkin pişmanlık sadece basit yağma suçu için uygulanması mümkündür. Basit yağma suçunda mağdurun uğramış olduğu zararın aynen veya kısmen tazmini halinde; Etkin pişmanlığın soruşturma aşamasında gösterilmesi durumunda 1/2, sanık hakkında kovuşturma aşamasında karar verilmeden etkin pişmanlığın gösterilmesi halinde 1/3 oranında ceza indirimi yapılır.
Yağma Suçu ve Cezası İçin Uygulanması Mümkün Ceza İndirimleri
Türk Ceza Kanunumuzda yer alan diğer koşulların oluşması halinde yağma suçu ve cezası için uygulanması mümkün olan cezada indirim nedenleri aşağıdaki gibidir.
- İyi hal indirimi; 1/6 oranına kadar
- Etkin pişmanlık (Sadece basit yağma); 1/3 ile 1/2 oranları arasında
- Malın değerinin az olması; 1/3 ile 1/2 oranları arasında
- Yağma suçuna yardım etme halinde; 1/2
İlgili konularda ayrıntılı bilgi: yağma davalarındaki savunma süreci.
