Çekişmeli boşanma davası, yetkili aile mahkemesine verilen dava dilekçesinin harç ve gider avansı yatırılarak kaydedilmesiyle açılır; dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır.[1] Asıl iş ise dilekçeden önce yapılır: hangi boşanma sebebine dayanacağınıza, dilekçeye hangi talepleri yazacağınıza ve her iddiayı hangi delille ispatlayacağınıza karar vermeniz gerekir.
Bu rehber davanın açılış aşamasına odaklanır: sebep seçimi, görevli ve yetkili mahkeme, dilekçenin içeriği, ilk masraflar ve dilekçeler aşamasında kaçırılmaması gereken süreler. Anlaşmalı yolu da kapsayan genel çerçeve için boşanma davası nasıl açılır yazımıza, yargılamanın toplam süresi için çekişmeli boşanma davasının süresi rehberimize bakabilirsiniz.
Çekişmeli boşanma davası yoluna ne zaman geçilir?
Eşlerden biri boşanmayı kabul etmiyorsa ya da velayet, nafaka, tazminat gibi sonuçlarda uzlaşma yoksa dava çekişmeli açılır. Anlaşmalı boşanma ise evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını ve eşlerin birlikte başvurmasını ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesini gerektirir. Üstelik hâkim, tarafları bizzat dinleyip mali sonuçlara ve çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmak zorundadır.[2] Her konuda anlaşabiliyorsanız anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır rehberindeki yol sizin için daha uygun olabilir.
Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse anlaşmalı boşanma mümkün değildir; eşler her konuda anlaşsa bile dava çekişmeli açılır. Bu durumu 1 yıldan kısa süren evliliklerde boşanma yazımızda ayrıca ele aldık. Çekişmeli başlayan bir dava ise evlilik en az bir yıl sürmüşse ve diğer eş davayı kabul ederse anlaşmalı boşanmaya da dönüşebilir.[2]
Çekişmeli Boşanma Davasında Boşanma Sebepleri ve Dava Süreleri
Kanun boşanma sebeplerini ikiye ayırır: zina, hayata kast, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı şeklindeki özel sebepler ile evlilik birliğinin sarsılması şeklindeki genel sebep. Seçtiğiniz sebep yalnızca dilekçenin dayanağını değil, dava açma süresini ve ispat edeceğiniz olguları da belirler.[2]
| Boşanma sebebi | Dayanak | Dava açmadan önce bakılacak süre veya şart |
|---|---|---|
| Zina | TMK m.161 | Eşin sebebi öğrenmesinden itibaren 6 ay ve her hâlde zina fiilinin üzerinden 5 yıl geçmekle dava hakkı düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur. |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | TMK m.162 | Sebebi öğrenmeden itibaren 6 ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren 5 yıl; affeden tarafın dava hakkı yoktur. |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | TMK m.163 | Kanun süre sınırı koymamıştır; birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi aranır. |
| Terk | TMK m.164 | Ayrılığın en az 6 ay sürmesi, devam etmesi ve hâkim veya noter ihtarının sonuçsuz kalması gerekir. Ayrılığın dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez; ihtardan sonra 2 ay geçmeden dava açılamaz. |
| Akıl hastalığı | TMK m.165 | Ortak hayatın çekilmez hâle gelmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespiti. |
| Evlilik birliğinin sarsılması | TMK m.166/1 | Ortak hayatın sürdürülmesinin beklenemeyeceği ölçüde temelinden sarsılma; maddede ayrı bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir. |
Özel sebeplerdeki sürelerin kaçırılması, o sebebe dayanma imkânını ortadan kaldırır. Bu yüzden olayı öğrendiğiniz tarihi ve eşinizin davranışını affettiğiniz izlenimi doğurabilecek gelişmeleri baştan not etmeniz gerekir.
Uygulamada, özel sebebe dayanan dilekçelerde özel sebep ispatlanamazsa aynı olayların evlilik birliğinin sarsılması bakımından da değerlendirilebilmesi için genel sebebe de yer verildiği görülür. Bu tercih dosyadaki delillere göre yapılmalıdır. Zina iddiasının şartlarını zina nedeniyle boşanma davası rehberimizde ayrıca işledik.
Eşiniz Boşanmak İstemiyorsa Çekişmeli Boşanma Davası Açılabilir mi?
Diğer eşin boşanmaya razı olmaması davayı açmanıza engel değildir; ancak sonucu etkileyebilir. Evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle açılan davada davacının kusuru daha ağırsa davalının davaya itiraz hakkı vardır. Bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa, mahkeme yine de boşanmaya karar verebilir.[2]
Dava reddedilirse yol tamamen kapanmaz. Boşanma sebeplerinden biriyle açılan davanın reddine karar verilmiş ve bu karar kesinleşmişse, kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamadıysa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.[2] Bu bir yıllık süre, Anayasa Mahkemesinin 12 Şubat 2026 tarihli kararıyla Anayasa’ya aykırı bulunmamıştır; karar 17 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.[3]
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır? Mahkeme, Dilekçe ve İlk Masraflar
Çekişmeli boşanma davası nerede açılır sorusunun iki katmanı vardır. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bu davalara bakar.[4] Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.[2]
Yanlış mahkemede açılan davada görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilebilir. Böyle bir kararın kesinleşmesinden ya da tebliğinden itibaren iki hafta içinde dosyanın doğru mahkemeye gönderilmesi talep edilmezse dava açılmamış sayılır.[1] Oturma yeri ve adres konusundaki belirsizlik bu nedenle baştan çözülmelidir.
Çekişmeli boşanma dilekçesinde mahkemenin adı, tarafların adı soyadı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, dava konusu, iddiaya dayanak olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği, dayanılan hukuki sebepler, açık bir talep sonucu ve imza bulunur.[1] Adres, kimlik numarası, talep sonucu ve imza gibi bazı eksikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.[1]
Vakıaları somut yazmak yalnızca üslup meselesi değildir; kanun, tarafların dayandıkları vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmasını ister.[1] “Eşim bana sürekli kötü davrandı” cümlesi bu açıdan zayıf kalır. Olayın tarihi, yeri, kimlerin yanında yaşandığı, hangi söz ya da davranışı içerdiği ve bunu hangi mesajın, raporun veya tanığın doğruladığı yazıldığında mahkeme de karşı taraf da neyin tartışıldığını net görür.
Dava açılırken yargılama harçları ile Adalet Bakanlığınca her yıl çıkarılan tarifede belirlenen gider avansı mahkeme veznesine yatırılır. Gider avansının yatırılması ayrıca bir dava şartıdır; avansın yetersiz kaldığı sonradan anlaşılırsa mahkeme iki haftalık kesin süre verir.[1] Boşanma talebi parayla ölçülemediği için kural olarak maktu harca tabidir. 2026 tarifesinde asliye derecesindeki mahkemelerde, dolayısıyla aile mahkemelerinde başvurma harcı 732 TL’dir; tutarlar her yıl yeniden belirlendiğinden dava tarihindeki tarife kontrol edilmelidir.[5]
Dilekçeyi kendiniz de verebilir, avukat aracılığıyla da açabilirsiniz; dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya vekili aracılığıyla açabilir ve takip edebilir.[1] Dilekçenin elektronik ortamda verilmesi ve UYAP işlemleri için e-Devlet üzerinden boşanma davası açılabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.
Çekişmeli Boşanma Dilekçesinde Hangi Talepler Yer Almalı?
Çekişmeli boşanma dilekçesinde yalnızca boşanma istemek çoğu zaman yeterli olmaz. Dilekçede açıkça yazılması gereken talepler genellikle şunlardır:
- Boşanma; dilenirse boşanma yerine ayrılık talebi de ileri sürülebilir.
- Çocuk varsa velayet, velayet kendisine bırakılmayan eşin çocukla kişisel ilişkisi ve çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma.
- Dava süresince geçerli olacak tedbir nafakası ve diğer geçici önlemler.
- Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş açısından maddi tazminat; kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş açısından manevi tazminat.
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf için yoksulluk nafakası.[2]
Velayetin hangi ölçütlere göre verildiğini çocuğun velayetinin kime verileceği, tazminatın şartlarını boşanmada maddi ve manevi tazminat rehberlerimizde işledik.
Unutulan talebi sonradan eklemek kolay değildir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra taraflar iddia ve savunmalarını genişletemez veya değiştiremez; ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır. Islah ise aynı davada yalnızca bir kez ve en geç tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.[1] Boşanma kesinleştikten sonra da ayrı bir süre işler: evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.[2] Bu sürelere güvenip talepleri sonraya bırakmak yerine baştan yazmak daha güvenlidir.
Yoksulluk nafakası talep edecekseniz güncel bir gelişmeyi bilmeniz gerekir. Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal hükmü yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek; yoksulluk nafakası kurumu ise kaldırılmadı.[6] Yürürlük tarihine kadar madde mevcut haliyle uygulanır; sonrasındaki uygulama yasal düzenlemeye ve yargı kararlarına göre şekillenecektir. Nafakanın şartları için yoksulluk nafakasının şartları yazımıza bakabilirsiniz.
Mal paylaşımını ayrı düşünmek gerekir. Boşanmaya karar verilirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer; tasfiye ise uygulamada ayrı bir dava konusu yapılır.[2] Ev, araç ve birikimlerin nasıl paylaşılacağını boşanmada mal paylaşımı rehberinde anlattık. Karşı tarafın ortak mal üzerinde tasarruf etmesinden endişe ediyorsanız eşin haberi olmadan evin satılıp satılamayacağı sorusuna da göz atın.
Çekişmeli Boşanma Davasında Dava Sonrası Süreler ve İlk İşlemler
Dilekçe davalıya tebliğ edilir ve tebliğ zarfında davalının iki hafta içinde cevap verebileceği belirtilir.[1] Bundan sonrası kısa süreli işlemlerden oluşur. Aşağıdaki tablo, hangi işlemin hangi süreye bağlı olduğunu ve süre kaçırılırsa ne olacağını özetler.
| İşlem | Süre veya kural | Kaçırılırsa |
|---|---|---|
| Cevap dilekçesi | Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta; koşulları varsa bir defaya mahsus ek süre istenebilir (HMK m.127). | Davalı, davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (m.128). Cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gereken ilk itirazlar, örneğin kesin yetki bulunmayan hâllerde yetki itirazı, dinlenmez (m.116–117). |
| Karşı dava | Cevap dilekçesiyle birlikte ya da esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle (m.133). | Süresinden sonra açılırsa mahkeme davaların ayrılmasına karar verir. |
| Cevaba cevap ve ikinci cevap | Davacı cevabın, davalı da davacının cevabının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde dilekçe verebilir (m.136). | Bu dilekçelerle iddia ve savunma serbestçe genişletilebilir; dilekçeler tamamlandıktan sonra genişletilemez, ıslah ve açık muvafakat hükümleri saklıdır (m.141). |
| Ön inceleme belgeleri | Ön inceleme davetiyesinin tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre; dilekçelerde gösterilen ama henüz sunulmamış belgeler (m.139, m.140/5). | İlgili delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılma. |
Davalı konumundaysanız cevap süresini kaçırmak hem vakıaların inkâr edilmiş sayılmasına hem de ilk itirazların kaybına yol açar. Karşı dava açmayı düşünüyorsanız cevap dilekçesiyle birlikte ya da esasa cevap süresi içinde hareket etmeniz gerekir.
Dilekçeler tamamlandıktan sonra mahkeme ön inceleme yapar: dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve delillerin sunulması için gereken işlemleri yürütür. Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez.[1]
Çekişmeli Boşanma Davasında Geçici Tedbirler ve Deliller
Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır. Eşlerin barınması ve geçimi, malların yönetimi ile çocukların bakım ve korunması bu önlemlerin başında gelir.[2]
Delil toplarken iki kural belirleyicidir. Boşanmada hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz, olgular hakkında yemin teklif edilemez ve kanıtlar serbestçe takdir edilir.[2] Öte yandan hukuka aykırı yolla elde edilen deliller, mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.[1] Eşin telefonuna, hesabına veya yazışmalarına izinsiz girilerek ulaşılan veriler bu nedenle delil değerini yitirme riski taşır ve ayrıca hukuki sorun doğurabilir. Delilin hukuka uygun olup olmadığı somut olaya göre değerlendirilir.
Dilekçelerde sık gösterilen deliller arasında mesaj ve e-posta yazışmaları, banka kayıtları, sağlık raporları, kolluk veya savcılık belgeleri ve olaya doğrudan şahit olmuş tanıklar bulunur. Duyuma dayanan bir beyan, olayın tarihini ve yerini bilen bir tanığın anlatımına göre daha zayıf kalabilir; değerlendirme hâkimin takdirindedir.
Çekişmeli Boşanma Dilekçesi Vermeden Önce Kontrol Listesi
- Dayanacağınız özel sebep için altı aylık ve beş yıllık süreler geçmedi mi?
- Terk iddiasında ayrılık süresi dolmuş, ihtar çekilmiş ve ihtardan sonraki iki ay geçmiş mi?
- Velayet, nafaka türleri ve tazminat talepleri dilekçede tek tek yazılı mı?
- Her olay tarih, yer ve delil bilgisiyle anlatılmış, tanıkların hangi olaya şahit olduğu belli mi?
- Yetkili mahkeme için yerleşim yeri veya son altı aylık ortak oturma yeri net mi?
- Kimlik, nüfus kaydı ve delil belgeleri hazır mı? Belge listesi için boşanmak için gerekli evraklar yazımıza bakabilirsiniz.
- Harç ve gider avansı dava tarihindeki tarifeye göre hazırlandı mı?
Çekişmeli davada dilekçedeki bir eksikliği sonradan gidermek zor olabilir. Sebep, süre ve talepler bu nedenle somut dosyanızdaki olaylarla birlikte, dilekçe verilmeden önce değerlendirilmelidir.
Dava sürecinde destek için Kartal boşanma avukatı ekibimizle görüşebilirsiniz.
