Hakaret Suçu ve Cezası – TCK 125

Hakaret suçu ve cezası TCK 125 ile 130 maddeleri arasında düzenlenmiştir. TCK 125/2,3 maddelerinde sıralanmış daha ağır cezayı gerektiren haller dışında hakaret suçu cezası; 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. 

Hakaret suçu, kişinin şeref ve saygınlığını rencide edecek ölçüde isnatta bulunmak şeklinde gerçekleşebileceği gibi küfür / sövme şeklinde kişinin şeref ve saygınlığına bir saldırı şeklinde de gerçekleşmesi mümkündür. 

Hakaret Suçu Cezası

Hakaret suçunun TCK 125/1 maddesinde belirtilen şeklide işlenmesi halinde fail hakkında 3 ay ile 2 yıl arasında hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. 

Hakaret suçu cezasının belirlenmesi için öncelikle failin hukuki statüsünün tam olarak belirlenmesi gerekir. Görevli memura görevinden dolayı hakaret, karşılıklı hakaret, alenen hakaret gibi seçimlik hareketler fail hakkında tayin edilecek ceza miktarına etki eden unsurlardır. 

Hakaret Suçunda Daha Ağır Cezayı Gerektiren Haller

Hakaret suçu için daha ağır cezayı gerektiren haller TCK 125/3, 4, 5 maddelerinde düzenlenmiştir. 

• Görevli Memura Görevinden Dolayı Hakaret

Hakaret suçunun kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmesi TCK 125/3-a bendi ile daha ağır cezayı gerektiren hali olarak düzenlenmiştir. Bu durumda fail hakkında verilecek olan ceza alt sınırı 1 yıldan az olamamaktadır. 

Hakaret suçu ve cezası belirlenirken kamu görevlisi olan mağdurun tespit edilmesinde TCK 6/1-c maddesinde tanımı yapılan kamu görevlisi tanımı dikkate alınır. Buna göre seçme veya seçilme yoluyla, geçici veya sürekli olarak kamu görevini üstlenen kişilere karşı görevinden dolayı hakaret suçunun işlenmesi TCK 125/3-a maddesi kapsamında değerlendirilecektir. 

TCK 6/1-c maddesinde yapılan “kamu görevlisi” tanımından da anlaşılacağı gibi söz konusu kamu görevlisinin, bu görevi sürekli veya geçici suretle üstlenmiş olduğunun bir önemi yoktur. Diğer bir ifade ile suçun mağdurunun 657 sayılı devlet memurları kanunun veya diğer özel yasalara tabi olarak aktif bir şekilde kamu görevini üstlenmiş olması gerektiği yönünde bir zorunluluk bulunmamaktadır. 

• Kişinin Dini ve Siyasi Düşüncelerini Açıklamasından Dolayı Hakaret Suçu

TCK 125/3-b maddesi ile kişinin dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç ve düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden veya yaymaya çalışmasından dolayı hakaret suçunun işlenmesi halinde de ceza alt sınırı belirlenmiştir. Failin eyleminin TCK 125/3-b maddesi kapsamında değerlendirilmesi halinde tayin edilecek ceza miktarı alt sınırı 1 yıl olarak belirlenmiştir. 

• Kutsal Değerlerden Bahisle Hakaret Suçu

TCK 125/3-c maddesi kişinin şeref ve saygınlığı dışında ayrıca mensubu olduğu dini değerler de korunma altına alınmaya çalışılmıştır. Failin kişinin mensubu bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle hakaret suçunu işlemesi halinde de ceza alt sınırı 1 yıl olarak belirlenmiştir. Kişinin mensubu olduğu bu dini değerlerin toplamca kabul görmüş olması gerektiği gibi bir zorunluluk yoktur. 

• Alenen Hakaret Suçu ve Cezası

Alenen hakaret suçu sık karşılaşılan bir seçimlik hareket olarak karşımıza çıkar. Özellikle hakaret suçunun unsurlarının belirlenmesinde öncelikle “aleniyet” kavramının açıklığa kavuşturulması gerekir. 

TCK 125 maddesi kapsamında aleniyet hakaret suçunun birden fazla kişinin bulunduğu, daha anlaşılabilir şekilde toplum içinde işlenmesidir. Ancak alenen hakaret suçunun oluşması için söz, fiil veya işaretleri birden fazla kişinin işitmiş / görmüş olması gerektiği yönünde bir zorunluluk yoktur. 

Örneğin suçun sosyal medya platformlarında paylaşım şekilde işlenmesi halinde suç oluşturabilecek söz, fiil veya paylaşımların birden çok ve daha fazla kişi tarafından görülmesi muhtemeldir. Alenen hakaret suçu cezası belirlenirken TCK 125/4 maddesi uyarınca fail hakkında verilecek olan cezada 1/6 oranında ceza artırımı yapılır. 

• Sağlık Çalışanlarına Karşı Hakaret Suçu ve Cezası

3359 sayılı “Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun” Ek 12. Maddesi ile bir takım suçların sağlık çalışanlarına ve görevlerinden dolayı işlenmesi halinde ağırlaştırıcı neden olarak kabul edilmiştir. Hakaret suçu da bu kapsamda yer almaktadır. Buna göre TCK 125 ve devamı maddelerinde tanımı yapılan suçun sağlık çalışanlarına karşı işlenmesi halinde fail hakkında verilen cezada 1/2 (yarı) oranında ceza artırımı yapılmaktadır. 

Hakaret Suçunda Daha Az Cezayı Gerektiren Haller

Karşılıklı Hakaret Suçu ve Cezası

TCK 125 maddesinden hariç olmak üzere TCK 129/3 maddesinde karşılıklı hakaret suçu düzenlenmiştir. Şeref ve saygınlığa yönelik benzer suçlar için tehdit suçu ve cezası başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz. Buna göre suçun failleri aynı zamanda hakaret suçunun mağduru olması halinde karşılıklı hakaret suçu söz konusu olur. 

Suçun karşılıklı hakaret şeklinde işlenmesi halinde her iki müşteki sanık hakkında verilecek olan cezada 1/3 oranında indirim yapılabileceği gibi suçun işleniş biçimi dikkate alınarak taraflar hakkında ceza verme yolundan vazgeçme de mümkündür. 

Haksız Bir Fiile Karşı İşlenen Hakaret Suçu ve Cezası

Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde TCK 129/1 maddesi uyarınca sanık hakkında verilecek olan cezada 1/3 oranında ceza indirimi yapılabilir. Ayrıca haksız fiilin niteliğine göre sanık hakkında tamamen ceza vermekten vazgeçilmesi de mümkündür. Ancak failin hakaret suçunu kendisine yönelik gerçekleşen bu haksız fiilin yaratmış olduğu öfke ve üzüntü ile işlemiş olması diğer bir ifade ile haksız fiil ile hakaret suçu arasında bir bağ kurulmuş olması gerekir. 

Kasten Yaralama Suçuna Tepki Olarak İşlenen Hakaret Suçu ve Cezası

Hakaret suçunun kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde TCK 129/2 maddesi uyarınca sanık hakkında ceza verme yoluna gidilmez.

Hakaret Suçu ve Cezası İçin Takdiri İndirim

Takdirimi indirim Türk Ceza Kanunumuzun 62. Maddesinde düzenlenmiştir. Hakimin suçun işleniş biçimi ve tarafların yargılama aşamasındaki tutukları dikkate alınarak takdiri indirim belirlenir. Genellikle sanığın yargılama aşamasında göstermiş olduğu pişmanlık daha önceden sabıkasız oluşu veya sosyal durumu dikkate alınarak belirlenir. Türk Ceza Kanunumuzda yer alan diğer suçlarda olduğu gibi mahkeme hakiminin takdiri doğrultusunda hakaret suçunda sanık hakkında verilecek olan cezada 1/6 oranına kadar ceza indirimi yapılabilmektedir.

Sosyal Medya Hakaret Suçu ve Cezası

Türk Ceza Kanunumuzun 125 ve devamı maddelerinde sosyal medya hakaret suçu şeklinde ayrıca bir düzenleme yapılmamıştır. Ancak TCK 125/2 maddesinde yer alan suçun sesli, yazılı veya görüntülü bir ileti aracı ile işlenmesi de yine hakaret suçu olarak tanımlanmıştır. Sosyal medya aracılığı ile hakaret özel mesaj göndermek suretiyle işlenmesi halinde TCK 125/1 maddesi uyarınca fail 3 ay ile 2 yıl arasında hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. 

Sosyal medya uygulamaları aleniyet unsurunun en fazla gerçekleşmiş olduğu ortamlar arasında yer alır. Suçun herkesçe görülebilecek şekilde paylaşım veya yorum olarak işlenmesi halinde ayrıca alenen hakaret suçunun unsurları oluşacaktır. Bu durumda ise fail hakkında verilecek olan cezada 1/6 oranında ceza artırımı yapılabilir. 

Gıyabında Hakaret Suçu ve Cezası

Hakaret suçu ve cezası kapsamında en sık karşılaşılan bir başka seçimlik hareket suçun mağdurun gıyabında işlenmesidir. Öncelikle gıyapta hakaret suçunun oluşabilmesi için hakaret içeren söz veya fiilin en az 3 kişinin ihtilaf edilerek gerçekleşmesi gerekir. Gıyapta hakaret suçunun cezası için ayrı bir cezai yaptırım düzenlenmemiştir. Yukarıda belirttiğimiz ağırlaştırıcı nedenlerinin var olmaması halinde yine öngörülen ceza miktarı 3 ay ile 2 yıl arasında hapis veya adli para cezasıdır. 

Kişinin Hatırasına Hakaret Suçu ve Cezası

Son olarak TCK 130 maddesinde kişinin hatırasına hakaret suçu düzenlenmiştir. Kişinin hatırasına hakaret suçu ise ölmüş olan bir kimsenin yine şeref, haysiyet ve itibarını zedeleyecek söz veya davranışlarda bulunma şeklinde gerçekleşir. Failin TCK 130 maddesi uyarınca cezalandırılabilmesi için öncelikle yukarıda detaylarını paylaşmış olduğumuz gıyapta hakaret suçunun unsurlarının gerçekleşmesi diğer bir ifadeyle suçun en az 3 kişiye ihtilat edilerek işlenmesi gerekir. 

TCK 130 maddesinde kişinin hatırasına hakaret suçu cezası da yine 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası şeklindedir. Suçun alenen işlenmesi halinde ise fail hakkında diğer durumlarda olduğu gibi 1/6 oranında ceza artırımı yapılır. 

Hakaret Suçu ve Cezası İçin Özet Tablo

Hakaret Suçu Unsurları

Hakaret suçu ve Cezası İle Korunan Hukuki Değer

Türk Ceza Kanunumuzda suç olarak tanımlanmış tüm fiillerde olduğu gibi hakaret suçu ile korunan ilk hukuki değer kamu düzenidir. Ancak TCK 125 maddesi ile daha çok kişilerin “şeref, onur ve saygınlığı” korunma altına alınmaya çalışılmıştır. 

Hakaret Suçunun Faili

Hakaret suçunun işlenmesinde faile dair herhangi bir özgü özellik aranmamaktadır. Bu nedenle fail açısından özgü nitelik taşıyan bir suç değildir. Suçun failinin herkes olması mümkündür. 

Hakaret Suçunun Mağduru

Diğer kişilere karşı işlenen suçlarda olduğu gibi hakaret suçunun mağduru da kendisine hakaret edilen kişidir. Suçun failinin aksine hakaret suçunun tamamen mağdur açısından özgü nitelik taşıyan bir suç olduğunu söyleyemeyiz. Şöyle ki TCK 125/3-a maddesinde suçun mağdurunun kamu görevlisi olabileceği şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir. TCK 125/3-a, TCK 125/5 maddeleri haricinde hakaret suçu mağdur açısından da özgü nitelik taşımaz. 

Suçun Konusu

Ceza avukatı olarak hakaret suçunun unsurlarının tespit edilmesinde fiil yani suçun konusunun belirlenmesinin önemli olduğunu düşünmekteyiz. Zira hakaret suçu ile korunan hukuki değer kişinin şeref ve haysiyeti olması nedeniyle ceza kanunumuzda suç olarak tanımlanmamış eletiri ile ayrımının tam olarak yapılması failin hukuki statüsünün belirlenmesinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu ayrıma suçun maddi unsurlarında daha detaylı bir şekilde değinilecektir. 

Hakaret Suçunun Maddi Unsurları

TCK 125/1 ve devamı maddelerinde de yer alan hükümleri dikkate aldığımızda hakaret suçunun seçimlik hareketli bir suç olduğunu söyleyebiliriz. TCK 125/1 maddesinde yapılan tanımdan da anlaşılacağı üzere kişinin şeref ve saygınlığını rencide edebilecek her türlü; 

• Somut fiil 
• İsnat 
• Küfür / sövme

Hakaret suçunu oluşturabilecek davranışlardır. TCK 125 ve devamı maddelerinde ayrıca bu fiillerin sözlü, yazılı, görsel veya işaret aracı ile işlenmesi konusunda da bir ayrım yapılmamıştır. 

Hakaret Suçunda Soruşturma Usulü

Türk Ceza Kanunumuzda yer alan ve suç olarak tanımlanmış diğer fiillerde olduğu gibi hakaret suçunun soruşturulması suçun takibi şikayete tabi olduğu durumlarda mağdurun şikayet hakkını kullanması ile, suçun şikayete tabi olmadığı durumlarda ise suçun Cumhuriyet Savcısı tarafından öğrenilmesi ile başlatılır. 

Hakaret Suçu Şikayete Tabi Mi?

Hakaret suçu genel olarak şikayete tabidir. Sadece TCK 125/3-a maddesinde yer alan “kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu” şikayete tabi değildir. Suçun kamu görevlisine karşı ve görevinden dolayı işlenmesi halinde suçun öğrenilmesi ile re’sen soruşturma başlatılır. Soruşturma aşamasında kamu görevlisi şikayetçi olmasa dahi şüpheli hakkında hareket suçundan kamu davası açılır. 

Hakaret Suçu Uzlaşmaya Tabi Mi?

Şikayete tabi suçlar ayrıca uzlaşma kapsamında olan suçlardır. Bu nedenle yine TCK 125/3-a maddesinde yer alan kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu haricindeki durumlarda uzlaşma hükümleri uygulanır. Hakaret suçunda uzlaşma soruşturma aşamasında gerçekleşmesi halinde şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir. Uzlaşma sağlanamaması halinde ise şüpheli hakkında kamu davası açılır. 

Hakaret Suçunda Ön Ödeme

Ön ödeme Türk Ceza Kanunumuzun 75. Maddesinde düzenlenmiştir. Yalnızca adli para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı 6 ayı aşmaması halinde uygulanması mümkündür. Ayrıca bütün uzlaşma kapsamındaki suçlarda ön öneme müessesi uygulanmamaktadır. Bu nedenle hakaret suçunda ön öneme (TCK md 75) uygulanması mümkün değildir. 

Hakaret Suçunda Yargılama 

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ceza üst sınırları itibariyle bütün hakaret suçlarında görevli mahkemeler Asliye Ceza Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise suçun işlenmiş olduğu yer mahkemeleridir. 

Hakaret Suçunun Para Cezasına Çevrilmesi

Ceza üst sınırları itibariyle hakaret suçunun para cezasına çevrilmesi mümkündür. TCK 125 ve devamı maddelerinden de anlaşılacağı üzere hüküm doğrudan para cezası şeklinde kurulabileceği gibi hapis cezasının para cezasına çevrilmesi şeklinde de hüküm kurulması mümkündür. 

Kural olarak 1 yıl ve daha az süreli hapis cezalarının para cezasına çevrilmesi mümkündür. Yapılan yargılama sonunda hakaret suçundan 1 yıldan daha az hüküm kurulması halinde diğer koşulların oluşması ile hapis cezası para cezasına çevrilebilir. 

Hakaret Suçu Para Cezası Ne Kadar? 

Hakaret suçundan doğrudan para cezası şeklinde hüküm kurulması halinde genellikle failin sosyal ve ekonomik durumu dikkate alınarak bir miktar belirlenir. Hapis cezasının para cezasına çevrilmesi şeklide bir kurulması halinde ise takdir edilen hapis cezası süresi gün üzerinden 2026 yılı itibariyle 100 TL ile 500 TL arasında bir miktar üzerinden hesaplama yapılır. 

• Örnek Hesaplama; Hakaret suçundan 6 ay hapis cezası = 180 gün
• 180 X 300 (100 TL ile 500 TL arasında) = 54.000 TL 

Hakaret Suçu ve Cezası İçin Hapis Cezasının Ertelenmesi Şartları

• Sanık hakkında verilen hapis süreli hapis cezası 2 yıl ve daha az süreli olmalıdır.
• Sanık hakkında daha önce kasıtlı bir suçtan kesinleşmiş bir mahkeme hükmü bulunmamalıdır. (Taksirli suçlar hapis cezasının ertelenmesine engel değildir.)
• Mahkemece sanığın ileride yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması gerekir.