Kısa cevap şudur: kanun üç yol tanır, ama pratikte iki yol öne çıkar. Biri noterde ya da sulh hâkimi önünde iki tanıkla düzenlenen resmi vasiyetname, diğeri baştan sona kendi el yazınızla yazıp imzaladığınız el yazılı vasiyetname.[1] Üçüncü yol olan sözlü vasiyet yalnızca ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda mümkündür.
Hangi yolu seçerseniz seçin, şekil kurallarından birine uyulmaması vasiyetnameyi ölümünüzden sonra iptal davasına açık hâle getirir. Aşağıda önce hangi şeklin kime uyduğunu, sonra her şeklin nasıl yapıldığını, 2026 noter ücretini ve ölümden sonra işleyen süreleri anlatıyoruz.
Vasiyetname Çeşitleri Nelerdir? Resmi, El Yazılı ve Sözlü Vasiyetname
Seçim, malvarlığınızın değerine, mirasçılar arasında anlaşmazlık çıkma ihtimaline ve işlemi ne kadar hızlı yapmak istediğinize bağlıdır. Aşağıdaki tablo üç şekli yan yana koyuyor.
| Şekil | Kim düzenler? | Tanık | Ne zaman uygun? | Başlıca risk |
|---|---|---|---|---|
| Resmi vasiyetname | Noter, sulh hâkimi veya yetkili görevli | İki tanık | Değerli malvarlığı, itiraz ihtimali, okuma yazma bilmeyen vasiyet eden | Tanık yasaklarına uyulmaması; noter ücreti |
| El yazılı vasiyetname | Vasiyet eden kendisi | Aranmaz | Basit dağıtım, hızlı ve ücretsiz düzenleme | Metnin bir kısmı bile elle yazılmazsa veya tarih ya da imza eksikse şekil sakatlığı; kaybolma |
| Sözlü vasiyet | İki tanık, vasiyet edenin sözlerini yazıya geçirir | İki tanık | Yalnızca yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, savaş gibi olağanüstü durumlar | Olağan şekilde vasiyet yapma imkânı doğduktan bir ay sonra hükümsüz olur |
Kanun, şekil eksikliğini iptal sebebi sayar. Eksik düzenlenmiş vasiyetname kendiliğinden yok olmaz; ilgililer iptal davası açarsa ortadan kalkar. Bu yüzden riski baştan almamak, sonradan dava yürütmekten çok daha ucuzdur.
Vasiyetname Yapma Şartları Nelerdir? Kimler Vasiyetname Yapabilir?
İki şart birlikte aranır: on beş yaşını doldurmuş olmak ve ayırt etme gücüne sahip olmak.[1] Anne babanın ya da vasinin izni on beş yaşından küçük biri için sonucu değiştirmez. Ayırt etme gücü vasiyetin yapıldığı anda bulunmalıdır; sonradan kazanılması eski bir vasiyeti geçerli kılmaz.
Vasiyetname kişiye sıkı sıkıya bağlı bir işlemdir. Vekil, veli ya da vasi aracılığıyla yapılamaz, vasiyet eden bizzat işlem yapmalıdır.
Kanun sağlık raporu istemez. Yine de vasiyet eden ileri yaşta veya hastaysa, ayırt etme gücü sonradan tartışılabilir. Böyle durumlarda işlemden önce alınmış bir hekim raporunu delil olarak elinizin altında tutmak isteyebilirsiniz.
Noterde Resmi Vasiyetname Nasıl Yapılır?
Resmi vasiyetnamede işlem, vasiyet edenin arzusunu memura söylemesiyle başlar ve tanıkların beyanıyla biter. Sıra şöyledir:[1]
- Vasiyet eden, son arzularını noter, sulh hâkimi veya yetkili memura bildirir.
- Memur metni yazar ya da yazdırır ve vasiyet edene okuması için verir.
- Vasiyet eden metni okuyup imzalar; memur da tarih koyarak imzalar.
- Tarih ve imzanın hemen ardından vasiyet eden, iki tanığa vasiyetnameyi okuduğunu ve metnin son arzularını içerdiğini söyler.
- Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyet edeni tasarrufa ehil gördüklerini yazıp imzalar.
Vasiyet eden okuyamıyor ya da imzalayamıyorsa memur metni iki tanığın önünde ona okur; vasiyet eden metnin son arzularını içerdiğini beyan eder. Tanıkların vasiyetnamenin içeriğini bilmesi gerekmez, yalnızca beyanı ve vasiyet edenin ehliyetini doğrularlar.
Resmi Vasiyetnamede Kimler Tanık veya Memur Olamaz?
Kanun, resmi vasiyetnamenin düzenlenmesine şu kişilerin memur ya da tanık olarak katılmasını yasaklar:[1]
- fiil ehliyeti bulunmayanlar,
- ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar,
- okuma yazma bilmeyenler,
- vasiyet edenin eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri.
Ayrıca memura, tanıklara ve onların yakınlarına aynı vasiyetnameyle bir kazandırma yapılamaz. Böyle bir kazandırma yapılırsa vasiyetnamenin tamamı değil, yalnızca o kısım iptal edilebilir.[6] Tanık seçerken akla ilk gelen yakınlarınızın çoğu bu yasağa takılır.
2026’da Noterde Vasiyetname Ücreti Ne Kadar?
2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi’ne göre noterler vasiyetname düzenlemesinden 2.661,62 TL düzenleme ücreti alır. Vasiyetnameden vazgeçme, vasiyetnamenin feshi, iptali veya değiştirilmesi bu tutarın üçte birine tabidir.[2] Üçte bir, yaklaşık 887,21 TL eder.
Kâğıtların her sayfası için ayrıca 80,68 TL yazı ücreti alınır. Aynı tarife, hesaplanan noter ücreti ile düzenleme ücretinden hangisi fazlaysa onun alınacağını söyler.[2] Bu nedenle toplam tutar belgenin uzunluğuna göre değişir. Tarife 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanıyor; yeni yıl tarifesi yayımlandığında rakamlar değişebilir, işlem günü noterden teyit edin.
El Yazılı Vasiyetname Nasıl Yazılır? Geçerlilik Şartları Nelerdir?
El yazılı vasiyetnamede üç unsurun üçü de zorunludur: metnin başından sonuna kadar vasiyet edenin el yazısıyla yazılması, düzenleme tarihinin yıl, ay ve gün olarak gösterilmesi ve imza.[1] Tanık, noter ya da hâkim gerekmez.
Pratikte en sık görülen hatalar şunlardır:
- Metni bilgisayarda yazıp yalnızca imzalamak. Bu, el yazılı vasiyetname şeklini karşılamaz.
- Metni bir yakınının yazması ve vasiyet edenin imzalaması.
- Tarihi eksik bırakmak; yalnızca yıl veya ay yazmak yetmez.
- Sonradan ekleme ya da düzeltmeyi başkasının eliyle yaptırmak veya imzasız bırakmak.
Aşağıdaki iskelet yalnızca metnin nasıl kurulabileceğini gösterir. Kendi malvarlığınıza göre doldurmalı ve baştan sona elle yazmalısınız.
Ben, T.C. kimlik numarası … olan, … oğlu/kızı …; ayırt etme gücüne sahip olarak ve hiçbir baskı altında kalmadan şunu vasiyet ediyorum: … ilçesi, … mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki hissemi ölümümden sonra kızım …’a bırakıyorum. Diğer malvarlığım yasal mirasçılarıma kalacaktır.
(Yıl, ay ve gün, el yazısıyla) — İmza
El yazılı vasiyetname evde saklanabilir, isterseniz açık ya da kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura da bırakılabilir.[1] Saklama zorunlu değildir; asıl sorun, ölümünüzden sonra belgenin bulunabilmesidir. Mirasçılarınızdan birinin elinde olduğunu bildiğiniz bir vasiyeti ise ölüm sonrası süreçte hemen sulh hâkimine teslim etmeleri gerekir.
Sözlü Vasiyetname Ne Zaman Geçerlidir?
Sözlü vasiyet, resmi veya el yazılı vasiyetname yapma imkânı kalmadığında başvurulan bir çaredir. Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık ya da savaş bunlara örnektir.[1] Vasiyet eden son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bunu yazıya geçirme görevini verir.
Tanıklardan biri arzuları, yer, yıl, ay ve günü de belirterek yazar, imzalar ve diğer tanığa da imzalatır. İki tanık bu belgeyi vakit geçirmeden sulh veya asliye hukuk mahkemesine teslim eder ve vasiyet edeni ehil gördüklerini beyan eder. Belge yazmak yerine doğrudan mahkemeye giderek beyanlarını tutanağa da geçirtebilirler.
Vasiyet eden hayatta kalır ve olağan şekilde vasiyet yapma imkânına kavuşursa, bunun üzerinden bir ay geçmekle sözlü vasiyet hükümsüz hâle gelir.[1] Bu süre dolmadan ölürse vasiyet geçerliliğini korur.
Vasiyetname ile Neler Bırakılabilir? Saklı Pay Sınırı Nedir?
Vasiyetname ile mirasçı atayabilir, belirli bir malı belirli bir kişiye bırakabilir, yedek veya art mirasçı belirleyebilir, vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir ve vakıf kurulmasını isteyebilirsiniz. Ancak bu özgürlük saklı payla sınırlıdır.[3]
| Saklı paylı mirasçı | Saklı pay oranı |
|---|---|
| Altsoy (çocuk, torun) | Yasal miras payının yarısı |
| Ana ve babadan her biri | Yasal miras payının dörtte biri |
| Sağ kalan eş | Altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı; diğer hâllerde dörtte üçü |
Bir örnekle somutlaştıralım. Eş ve tek çocuk bırakan kişide eşin yasal payı dörtte bir, çocuğun payı dörtte üçtür. Eşin saklı payı kendi yasal payının tamamı olan 1/4, çocuğun saklı payı ise 3/4’ün yarısı olan 3/8’dir. Bu durumda mirasın 5/8’i saklıdır ve yalnızca 3/8’i vasiyetle serbestçe bırakılabilir.
Saklı payı aşan bir vasiyet kendiliğinden geçersiz olmaz; paylarının ihlal edildiğini öğrenen mirasçılar tenkis davası açarak aşan kısmı azaltabilir. Bu dava ve süresi için saklı pay ve tenkis davası rehberimize bakabilirsiniz. Saklı paylı bir mirasçıyı tamamen dışarıda bırakmak ise ancak kanunda sayılan mirasçılıktan çıkarma sebepleriyle mümkündür.[3]
Vasiyetnameyle karıştırılan bir başka araç da hayattayken mirasçıyla yapılan feragat sözleşmesidir. İki taraflı olduğu için tek taraflı geri alınamaz; farkları mirastan feragat sözleşmesinin vasiyetnameden farkı bölümünde anlatılıyor. Malını sağlığında çocuklarından birine devretmeyi düşünenler için ise mirasçıya yaşarken mal devri yazımız ayrı bir değerlendirme sunar.
Vasiyetname Nasıl Değiştirilir veya İptal Edilir?
Vasiyetname ölümünüze kadar sizi bağlamaz. Dilediğiniz zaman tamamen veya kısmen geri alabilirsiniz; kanun bunun üç yolunu öngörür:[4]
- Yeni bir vasiyetname yapmak. Önceki vasiyeti açıkça geri aldığınızı yazabilirsiniz. Yazmazsanız ve yeni metin eskisini tamamlamıyorsa, sonraki vasiyetname eskisinin yerini alır.
- Belgeyi yok etmek. Yırtmak, yakmak ya da okunmaz hâle getirmek, geri alma iradesiyle yapılmışsa dönme sayılır.
- Vasiyetle bağdaşmayan bir işlem yapmak. Vasiyet ettiğiniz taşınmazı sonradan satarsanız, o vasiyet hükmü kendiliğinden ortadan kalkar.
Vasiyetnamenin kaza veya üçüncü bir kişinin fiiliyle yok olması dönme sayılmaz. Ancak içeriği tam olarak belirlenemeyen vasiyetname hükümsüz kalır.[4] Resmi vasiyetnameyi bozmak için resmi şekilde yeni vasiyet yapma zorunluluğu yoktur; sonraki vasiyetname kanundaki şekillerden herhangi biriyle yapılabilir.
Vasiyetname Ölümden Sonra Nasıl Açılır? İptal ve Tenkis Süreleri
Vasiyet eden öldükten sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir. Hâkim, teslimden itibaren bir ay içinde vasiyetnameyi mirasbırakanın yerleşim yerinde açar ve ilgililere okur; bilinen mirasçılar isterlerse hazır bulunmak üzere çağrılır.[5] Bu aşamada hâkim vasiyetin geçerliliğini değil, yalnızca açılma ve tebliğ işlemini yürütür.
Geçerlilik ve saklı pay tartışması sonraki aşamada, ayrı davalarla çözülür. Her dava yolunun süresi ve konusu farklı olduğundan karıştırılmamalıdır:
| Yol | Ne için? | Süre | Mahkeme |
|---|---|---|---|
| Vasiyetnamenin açılması | Okunma ve ilgililere tebliğ | Tesliminden itibaren bir ay içinde açılır | Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi |
| İptal davası | Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık, şekil eksikliği | Öğrenmeden itibaren 1 yıl; her hâlde açılmadan itibaren iyiniyetli davalıya karşı 10, kötüniyetliye karşı 20 yıl[6] | Uygulamada asliye hukuk mahkemesi |
| Tenkis davası | Saklı payın ihlali | İhlali öğrenmeden itibaren 1 yıl; vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren 10 yıl[6] | Uygulamada asliye hukuk mahkemesi |
İptal davasını yalnızca iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir; dava vasiyetnamenin tamamı ya da bir kısmı için açılabilir.[6] Yargıtay’a göre, vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden bu bir yıllık süreler işlemeye başlamaz.[7]
Mirasçılık belgesi için veraset ilamının nereden alınacağı, dava süreci için miras davalarının ne kadar sürdüğü yazılarına bakabilirsiniz. Vasiyetle mirasçı atanan kişi borçlu bir terekeyle karşılaşırsa, mirasın reddi yolunu da değerlendirmelidir.
Vasiyetname Yapmadan Önce Notere Götürülecekler ve Hazırlık Listesi
İşlemi tek seferde sağlam yapmak için şu noktaları önceden netleştirin:
- Hangi malı kime bırakmak istediğinizi tek tek yazın; “bana bakan kişiye” gibi belirsiz ifadelerden kaçının.
- Taşınmazlar için tapu bilgilerini (il, ilçe, mahalle, ada, parsel) yanınıza alın.
- Yasal mirasçılarınızı çıkarıp saklı pay sınırını hesaplayın; vasiyeti serbest kısmın içinde tutun.
- Tanık olacak kişilerin yasaklı yakınlardan olmadığından ve vasiyetten yararlanmayacağından emin olun.
- Daha önce yaptığınız bir vasiyet varsa yeni metnin onu açıkça geri alıp almadığını belirleyin.
Elinizdeki taslağın saklı payı aşıp aşmadığını ya da ölüm sonrası bir vasiyetin sürelerini birlikte değerlendirmek isterseniz, kartal miras avukatı ile görüşebilirsiniz.
